ترتيب فوق از طنطاوى بسى شگفت‌انگيز است ، كه چگونه بر خلاف نص قرآن دورانهاى آفرينش را به گمان موافقت با علوم عصرى اين گونه وانمود ساخته است . سپس تقسيمى ديگر براى ايندورانها بميان آورده و آن را به اكثر مفسران نسبت داده است بدينگونه كه : خدا نخست 1 - قلم را آفريد ، 2 - و سپس لوح ، و 3 - تاريكى و روشنى ، و 4 - عرش ، 5 - و سپس آسمانرا از ذره‌اى سپيد ، 6 - و بعد خاك را ، 7 - سپس آسمانها و ستارگانرا با خورشيد و ماه ، 8 - پس آنگاه تودهء خاكرا كشيده و زمين را از آن پديد آورد ، 9 - سپس كوهها و درختان و جانوران و غيره را گرد آورد ، 10 - و انسان را در پايان خلقت در ساعت آخر جمعه آفريد - در همان ساعت آدم به زمين نزول كرد ، و تمامى دستگاه آفرينش در شش روز كه اندازهء هريك هزار سال است پايان پذيرفت . ظاهرا مراحل ششگانهء خلقت درين پندار از آفرينش آسمان آغاز و به پيدايش انسان پايان مييابد ، و الا با اضافهء چهار مرحلهء پيش جمعا ده زمان ( يوم ) خواهد شد . و ترتيب فوق نيز بر خلاف آيات قرآنى است ، چنان كه از پيش گذشت ، و روى اين اصل نگارنده كه هدفى بجز استخراج حقايق قرآنى ندارد ، هم با نظر عصرى طنطاوى ، و هم نظر قديمى مفسران ( برحسب نقل وى ) مخالف بوده ، و مبناى درستى بر آنها نمىيابد . و اللّه اعلم * * *